Taşımada kırılma: seramik ve cam kayıpları kimin kaydına yazılır?

Seramik ve cam, taşımada en kolay zarar gören ürünlerdir. Depoya gelen bir paletten kırık koli çıktığında asıl soru "kaç tane kırık?" değil, "bu kırık kimin kaydına, ne zaman yazılacak?" sorusudur. Teslim alırken fotoğraf, tutanak ve ayrı kalem yoksa kırık ürün tedarikçi, taşıyıcı ve depo arasında kaybolur; geriye stokta duran ama aslında var olmayan bir kalem kalır. Aşağıda hasarı doğru zamanda, doğru belgeyle kayda geçirmenin adımları var.

Hasar ne zaman ortaya çıkar?

Hasar iki farklı zamanda görünür:

• Görünür hasar: boşaltma sırasında, paletin devrildiği, kolinin ezildiği ya da streçin yırtıldığı durumlarda hemen fark edilir.
• Gizli hasar: koli sağlam görünür, açılınca plaka kırık çıkar. Genellikle ilk satış ya da sayım sırasında ortaya çıkar.

İkincisini kanıtlamak çok daha zordur; teslim imzası atıldıktan sonra hasarın taşımada mı yoksa depoda mı oluştuğu tartışılır.

Teslim alırken adımlar

1. Boşaltmadan önce paletlerin ve yükün fotoğrafı çekilir: devrilme, ıslanma, ambalaj yırtığı.
2. Görünür hasar, sürücünün imzası alınırken sevk belgesine yazılır.
3. Köşe kolileri ve rastgele seçilen birkaç palet aynı gün açılıp kontrol edilir.
4. Kırık koliler ve plakalar ayrı bölgeye alınır ve fotoğraflanır; fotoğrafta kolinin etiketi (parti, ton) de görünür.
5. Tutanak hazırlanır: tarih, tedarikçi, araç plakası, belge numarası, kalem, parti, kırık adet, fotoğraf kaydı, imzalar.

Kayıtta nasıl görünür?

Sağlam miktar normal stoğa girer. Kırık miktar, "hasarlı" ya da "iade bekleyen" diye ayrı bir kalemde ya da durumda tutulur; tedarikçiyle sonuç netleşene kadar satılabilir stok sayılmaz. Sonuca göre iade ya da alacak notu, ya da hurda kaydı yapılır. Tutanağa yalnızca koli sayısı değil m² ve değer de yazılırsa, tedarikçiye yapılacak talep ile muhasebedeki kayıt aynı rakamdan çıkar; aynı tutanak sayımda ortaya çıkacak "eksik" satırının da açıklaması olur.

Kırık ürünü normal stokta bırakmak iki sorun yaratır: satılabilir stok şişer ve sayımda "eksik" çıkar, çünkü kırık mal rafta sayılmamıştır.

Kimin sorumlu olduğu, sözleşmenizdeki teslim şartlarına ve taşıyıcının koşullarına bağlıdır; bildirim süreleri de oradan gelir. Bu süreleri öğrenip mal kabul formuna yazın; ayrıntı için hukuk müşavirinize ya da lojistik sorumlunuza danışın.

Örnek hesap

Varsayımsal bir sevkiyat: 20 palet × 40 koli = 800 koli. Koli 1,44 m² ise 800 × 1,44 = 1.152 m². Boşaltmada 14 koli kırık çıkıyor ve hemen tutanağa yazılıyor: 14 × 1,44 = 20,16 m², yani 14 ÷ 800 = yüzde 1,75. Ertesi gün paletler açılırken 6 koli daha kırık bulunuyor: 6 × 1,44 = 8,64 m². Toplam 20 koli, 28,8 m².

Alış fiyatı m² başına 9,5 USD olsun. İlk gün yazılan 20,16 m² için 20,16 × 9,5 = 191,52 USD; ertesi gün bulunan 8,64 m² için 8,64 × 9,5 = 82,08 USD. Toplam 191,52 + 82,08 = 273,6 USD (28,8 × 9,5 ile aynı).

Fark şurada: ilk 14 koli teslim anında yazıldığı için sürücünün imzası ve fotoğraf var. Sonraki 6 koli imza atıldıktan sonra ortaya çıktığı için kanıt zayıf; tedarikçi ya da taşıyıcı bunu taşıma dışında oluşmuş hasar sayabilir. Rakamın bir kısmı bu yüzden tartışmaya açık kalır.

Gizli hasarı yakalamak

• Boşaltma günü rastgele birkaç palet açılıp içi kontrol edilir; sayı, palet adedine göre belirlenir.
• Paletin streç filmi, kolinin bandı ya da ağırlık dengesi şüphe uyandırıyorsa o palet açılır.
• Hasar fark edildiğinde hemen tutanak yazılır; "sonra bakarız" demek, kanıtı zayıflatır.
• Her hasar tutanağı bir sonraki sayımda fark tablosuyla eşleştirilir.

Sonuç

Taşımadaki kırılma, kayıt zamanında yapıldığında kaybolmaz, bir alacak ya da hurda kaydına dönüşür. StockSystem sayımda kırık ve hasarlı kolileri ayrı satıra yazar, kayıttaki bakiyeyle karşılaştırır ve fark tablosunda satır satır olası nedeni gösterir.