Kumaş sarfiyatını kesim planıyla karşılaştırmak

Kesim bitti; depodan 4.300 metre kumaş çıkmıştı, kesim planı ise 4.050 metre öngörüyordu. Kayıt hammaddeyi plan normuna göre düşüyorsa aradaki fark sayımda "kumaş eksiği" olarak karşınıza çıkar: depoda yok, kayıtta hâlâ görünüyor. Oysa bu çoğu zaman bir stok kaybı değil, sarfiyat sapmasıdır: kumaş kullanılmış, ama plandan fazla kullanılmıştır. İkisini karıştırmak yanlış kişiyi suçlamaya yol açar. Aşağıda sarfiyat kontrolünü adım adım anlatıyoruz.

Üç rakam: plan, çıkış, fiili

Her sipariş için üç rakama ihtiyacınız var:

• planlanan sarfiyat: birim sarfiyat (metre/adet) × sipariş adedi; birim sarfiyat pastal yerleşim planından gelir ve plan fireyi içerir;
• depodan çıkış: sipariş için yazılan çıkış fişlerinin toplamı;
• fiili sarfiyat: çıkış − depoya dönen sağlam kumaş − ayrı kalem olarak dönen kullanılabilir artık.

Fiili ile planlanan arasındaki fark sapmadır. Sapmayı sipariş kapanır kapanmaz kesimhane şefi ile depocu birlikte hesaplamalıdır; aylar sonra yapılan hesapta kimse neyin neden olduğunu hatırlamaz.

Örnek: bir siparişin hesabı

Varsayımsal bir gömlek siparişi: 3.000 adet, plan sarfiyatı adet başına 1,35 m.

• planlanan: 3.000 × 1,35 = 4.050 m;
• depodan çıkış: 4.300 m;
• kullanılmadan dönen sağlam kumaş: 60 m, kullanılabilir artık: 58 m;
• fiili sarfiyat: 4.300 − 60 − 58 = 4.182 m;
• sapma: 4.182 − 4.050 = 132 m, yani planın yaklaşık yüzde 3,3'ü (132 ÷ 4.050);
• adet başına fiili sarfiyat: 4.182 ÷ 3.000 = 1,394 m.

Birim maliyet 2,50 USD ise sapmanın değeri 132 × 2,50 = 330 USD eder. Aynı sapma ayda 10 siparişte tekrarlanırsa ayda 10 × 330 = 3.300 USD, yılda 3.300 × 12 = 39.600 USD tutar. Küçük görünen bir yüzde, standart güncellenmediğinde büyük bir rakama dönüşür.

Sapmanın nedenlerini ayırın

Sapmanın tamamı kayıp değildir. Dört neden sık görülür:

• uç ve kenar firesi: kumaş serilirken her katın başında ve sonunda plandan fazla kesim artığı kalır;
• yeniden kesim: defolu ya da hatalı kesilen parçalar yenisiyle değiştirilir;
• fişsiz numune: numune ya da prova için kesilen metreler çıkış fişine yazılmaz;
• kumaş eni ve gramaj farkı: partiden partiye en birkaç santim değişir, yerleşim planı buna göre tutmaz.

Örnekteki 132 metre şöyle dağılabilir: 70 metre uç ve kenar firesi, 40 metre yeniden kesim, 22 metre fişsiz numune. 70 + 40 + 22 = 132. İlk ikisi üretim ve planlama konusudur, üçüncüsü kayıt düzenidir; hiçbiri "açıklanamayan kayıp" değildir. Sapma fire olarak zamanında işlenirse sayımda kumaş eksiği olarak da görünmez. Açıklanamayan bir kısım kalıyorsa gerçek inceleme yalnızca o kısım için yapılır.

Kayıtta nasıl işlenir, standart ne zaman güncellenir?

Sipariş kapanışında sarfiyat sapmasını ayrı bir hareketle, nedeniyle birlikte kayda geçirin; böylece depo bakiyesi fiziksel gerçeğe yaklaşır ve sapma sipariş maliyetine yansır. Artığı ve iade edilen kumaşı aynı gün ölçüp fişe yazın, numune kesimi için fiş kuralı koyun, defolu parçaları ayrı satırda gösterin.

Birkaç siparişte üst üste aynı yönde ve benzer büyüklükte sapma çıkıyorsa sorun siparişte değil standarttadır. Model, kumaş eni ya da yerleşim değiştiyse birim sarfiyat güncellenmelidir; eski standartla yapılan her hesap baştan yanlış fark üretir. Bir eşik koyun: örneğin yüzde 2'nin üzerindeki sapmalar sipariş kapanışında incelensin. Yeni standardı kimin onaylayacağı (kesimhane şefi ve planlama) yazılı olsun. Sapma raporu yalnızca depo için değil, üretim maliyeti için de değerlidir: model bazında gerçek sarfiyatı bilen bir işletme fiyat teklifini de daha doğru verir.

Sonuç

Planla fiiliyi ayırdığınızda sayımdaki kumaş farkı çok daha az gizemli olur. StockSystem kesim masasında, atölyede ya da fasoncuda bekleyen malzemeyi sayar ve çıkış fişleriyle karşılaştırır; böylece depoda eksik görünen kumaşın üretimde kullanılıp kullanılmadığı ayrışır.